در نقد مدنیت نکاتی را نمیتوان نادیده گرفت.و آن رابطه مستقیم نظامهای سلطه و روابط ناانسانیست با افزایش تمرکز بشر در شهرها.عظیمترین شهرهای جهان در تاریخ همواره پایگاه عظیمترین و مخوفترین انواع برده داری و استثمار بارز و پنهان بوده اند و مامن دونپایه ترین روابط و ظوابط بشری.همانا که عظمت شهرها لازمه کنترل نظامهای سلطه بر مردمان بوده و هست. و نوع "مدنیت" زاییده از این نظامها و شهرهای بزرگ مدنیتی مصنوعی بوده و غریبه با طبیعت انسان. این عجب نیست که زیباترین و سبزترین انسانها را بیش از همه در دامان طبیعت می یابیم در شهر و روستاهای کوچک همراه با زندگی طبیعی،و مسخترین روباتهای انسان-نما را نیز در عظیمترین شهرها!
آنانکه جذب بزرگترین شهرها میشوند مسخ رویاهای سیستم شده اند و میروند تا یوغ این بردگی را داوطلبانه بر گردن نهند و هر چه بیشتر از انسانیت تهی شده و مسخ و مومیایی شوند! که معادلش در زمان ما پاک شدن حافظه انسانی و برنامه ریزی شدن با و برای سیستم سلطه است.تکنولوژی زاده از چنین سیستم و روباتهایی عجب نیست که نه در خدمت انسانیت و بشر که برای گسترش سلطه بر اوست و مسخ هر چه بیشترش!
بی جهت نیست که فلاسفه و "روشن شدگان" روشندل تاریخ هرگز توان زندگی در چنین محیط غیرانسانی را نداشته اند و همواره به دامن طبیعت از شر اینچنین روابطی پناه برده اند. یعنی که قوانین طبیعی جنگل وحوش و بشر سبز را بر قوانین مصنوعی سیستم و مردگان مومیایی و مسخ شدگان همواره ارجح شمرده اند!هم آنانند که اشاره کرده اند بشر در مسخ شدگی چنان سقوط میکند که از مرحله حیوانی و چه بسا نباتی هم بس فروتر میرود!می بینید که حیوانات تنها به قدر نیاز روزانه شکار میکنند و نه از سر نفرت و خشم و تنها بمقدر نیاز خود مصرف میکنند به دور از هرگونه حرص و آز و طمع. اگر بشر همین دو نمونه را از قوانین وحوش رعایت کند هنوز هم شان و پایه حیوانات نگشته چرا که آنان با وجود و هستی بیگانه نیستند و با قوانین زیبای دیگری در هستی هم در ارتباطند که در قاموس ضد-طبیعی مسخ شدگان هرگز نمیگنجد!
نباتات هم که معرف حضور هستند. حضور و وجودی زیبا و پرثمر در نهایت انتطباق با تمامی ظرافات قوانین طبیعی هستی.
مدنیت در "مدرنیته" اما نه تنها گامی در جهت انسانی تر کردن روابط به پیش نگذارده بلکه هیچگاه تعداد مسخ شدگان و "بردگان داوطلبانه" بشر به این حد که امروز می بینیم نبوده است. نمیدانم شما در شهرهای عظیم امروز چه می بینید اما اگر به کنه آن نیک بنگرید درخواهید یافت که روشندلان گزاف نمیگفتند. وگرنه شاید که شما هم مسخید، و همچون میلیونها دیگر، خوش خرامانه برده وار میروید، مفتخر به بندگانی خویش و مسخ بشر.
می باید که پند بزرگان شنود و دیده جان گشود و کمی بیشتر درین واژه "مدنیت" غور کرد و انسانیت را بیش ازین به سخره نگرفت.
مثالی دارم از زمان کودکی در خصوص ساکنین شهرهای عظیم و بی در و پیکر و مقایسه ای با مردمان همیشه سبز در دامان طبیعت: همه ساله مردمان شمال میهن خودمان میزبانان مهربان تهرانیهای عزیز بوده و هستند در هنگام نوروزگان و سراسر تابستان. همه ساله هم میهمانان با کوله بار پری از گرمی و صفا و مهر بازمیگردند و در ازای همه میهمان نوازیها تلی از صدها تون زباله در سواحل و دامان طبیعت بجای میگذارند. میهمانان ما هر ساله هنگام بازگشت خاطر نشان میکردند که لهجه شمالی شما کمی غلیظتر شده و ای کاش کودکان کمتر با این مردمان روستایی همصحبت شوند! و من نیشتر این "مدنیت" بس نوش کرده ام از همان زمان.
میفرمایید که نه این مدنیت نیست و آرمان مدنی شما همان مدنیت شهرهای بزرگ و مدرن و قانونمند کشورهای غربیست. آنهم جای غور و موشکافی بیشتر دارد که امیدست نسل فردا با چشم جان بدان بنگرد و درین راه همت کند. تنها مشتی از خروار خود بسنده است بهر روشندلان آگاه. که ظواهر امر را نمیتوان نشانه زیبایی باطن گرفت چنانکه بزرگان فرمودند: تن آدمی شریفست به جان آدمیت، نه همین لباس زیباست نشان آدمیت.
برای اثبات این امر کافیست تنها یک روز همه ماموران پلیس و امنیت را در سراسر جهان حذف کنید تا مدنیت طبیعی و انسانی را از مدنیت مصنوعی و غیرانسانی بازشناسید!
بقول شاعر:"تو مو می بینی و من پیچش مو!" بیایید بجای ظاهرسازیها موشکافانه تر با مسائل روبرو شویم تا بلک بشریت را گشایشی افتد.آنروز که خانواده بشر دامان طبیعت رها کند و از تمدن ناب زندگانی طبیعی که خاستگاه انسانیت و فرهنگ و تمدن ناب است به مدنیت مصنوعی شهرهای عظیم روی آورد، می باید که "فاتحه انسانیت و فرهنگ و هنر و علوم و تکنولوژی انسانی را خواند" که بازیافتش بسی دشوار خواهد بود.
طرحی که هر فرد بشر را تحت سلطه نظام جهانی میخواهد و کل بشر را به یک میزان مسخ شده همان طرح "دهکده جهانی" است که در برخورد ظاهری زیبا مینماید اما با کمی موشکافی کُنه و ذات ضد-انسانی آن هم بارزتر خواهد شد و مفهوم دقیقترش: دهکده تحت سلطه نظام جهانی. مفهوم راستین چنین دهکده جهانی سلطه سیستم استثماری جهانی است بر زندگانی یکایک افراد بشر در سراسر زمین برای اولین بار در تاریخ بشر! باور اینکه عدالت و آزادی و سرمایه را قرارست در دهکده جهانی بین بشر قسمت کنند بس ساده لوحانه است و از شما شهرنشینان محترم بس بعید! اگر ما مردمان ساده دل طبیعت پرورده اینرا باور کنیم جای ایراد نیست، اما شمایان دگر چرا؟
"پیچش این مو" چون موشکافانه بنگری خود گواهست بر سهم برابر هر انسان مسخ شده در بردگانی اجباری و یا محکومیت به فنا!
آیا چنین "مدنیت" براستی جای افتخار هم دارد؟!
و یا افتخار بشر در انسانیت و آزادگی است؟
* * * * *
